مبانی نظری فرآیند خلاقیت
«فرآیند خلاقیت»
فرآیندی كه فرد بوسیله آن به خلق كردن می پردازد را مورد بررسی قرار می دهیم .تقربیاً همه آنها كه خلق می كننند و آنهایی كه افراد خلاق را مورد مطالعه قرار می یدهند با این نظزر موافقند كه مراحل وجود دارد كه فرد خلاق دراعمال خلاقه اش آنها را طی می كند.
واژه های پیشنهادی «والس» در مورد فرایند خلاق اصلی را پیشنهاد می كند:
1- آماده سازی: مرحله ای است كه در آن همه جوانب مسئله مورد تحقیق و بررسی قرار می گیرند و در اصل دوره ای از شناسایی مسئله و جمع آوری حقایق به شمار می رود.
2- دروه هنفتگی :در این مرحله فرد آگاهانه درباره مسئله فكر نمی كند ، در اینجا نوعی فرایند ذهنی درونی وجود دارد كه اطلاعات تازه رابا گذشته مرتبط می سازد.
3- اشراق : این مرحله ایست كه طی آن ایده فرخنده به وقوع می پیوندد . ایده ای كه آن را پدیده «آها» نیز نامیده اند در این مرحلهخ فرد خلاق ایده مفهوم یا راه حل مسأله را به طور ناگهانی در می یابد.
4- اثبات تحقیقی : این مرحله ای است كه در آن ایده ای كه طی سه مرحله قبلی بدست آمده است مورد سنجش قرار می گیرد یا معتبر بوده یا عدم اعتبار آن معلوم می شود .
خلاقیت به یبك فرایند ذهنی دلالت می كند كه انتظار می رود در آن چیزی تازه و بدیع تولید شود یعنی یك تركیب تازه و بی مانند از عوامل موجود و محصولی تولید خواهد كرد كه در ابتدای عمل برا معلم یا شاگرد كاملاً قابل پیش بینی نبوده است . ما بر این باور نیستیم كه اصطلاح خلاقیت یا عمل خلاقه تنها وقتی می تواند به كار می رود كه فرایندهای فكری یك محصول كاملاً بی مانند از نظر انسان تولید كنند.
كار خلاق مستلزم تمركز شدید فكری ، پشتكاری وو صرف انرژی فراوان است . بویژه درمرحله ای كه مقدمات پیدایش اندیشه خلاق فراهم می شود به نظر می رسد كه این تمركز ها را برای ناهشیار فراهم می كند تا بتواند آنرا بصورت بینشی نو یا اندیشه ای تازه و محصولی جدید بازسازی یا تركیب كند و در اكثر موارد این كار زمانی اتفاقی می افتد كه متفكر توجه آگاهانه به موضوع داشته باشد . (جیمز كالاگر ، مهدی زاده 1369)